Home
Een dankwoord
Sitemap
Laatste updates
Gastenboek
Curse of diaspora
Wie ik ben
Mijn ouders
Gerelateerden
Tinus Dezentjé
Tinus D. Graven 1
Tinus D. Graven 2
Tinus D. Graven 3
Familie-Voorouders
Surabaya's historie
Cannalaan buaya's
Inleiding KH Peneleh
OVERIGE Kerkhoven.
VOC Leembruggen
Indië en oorlog
Archipel oorlogen
Zieleroerselen
Diverse verhalen
Sadeli en Mina
Kliwon en Lina
Tante Francine
Oom Alex
Kediri
Rembang
Purworejo
Kinderen op school
Een lagere school SD
De Prambanan tempels
Cilacap
Koken in de desa
Leven in de desa
Een desa straatje
Kinderen in de desa
Bakstenen in de desa
Hotel Tambalban
Straatsnoeperijen
Rampok Macan
Honger in 1946
2 Moorden in Indië
Fraudeur Sonneveld
Pasuruan naar Malang
Teakhout of (d)jati.
Verpauperde Indo's
Het hoertje
Zeerovers in Indië
Indo's in Indië
De broers Gentis
Jogja Keraton
Dokter Soetomo
Die goeie ouwe tijd
Jean Demmeni Foto's
Marie E. van Oordt
Aardverschuivingen
Bergenbuurt Malang
Emma van der Pal
Kasbi
Jean Samuel Borgeaud
Moord op v.Zuylen
Arme meneer Born
Drama Dermodjojo
19 maart 1868
Poesaka's maart 1868
VOC en landje pik
"Toontje" Poland
Barisan Madoera
Eindelijk weer thuis
Indisch of "Belanda"
Sukorejo Midden Java
Lawang Sewu / NIS
Het durp Salaman
De desa Cekel
Pak Tani Dawet Hitam
Frank Boon
Marie W. Corbet
Orang kecil
Ken Dedes
Contracten Suriname
Ned.Indisch Voetbal
Een simpel desaleven
Joh.Maria Magd.Oland
A.F.P. Graafland
Johannes Busselaar
Een jeugd in Biak
Albert van Daalen
FOTO ZOEKT FAMILIE
Harry uit Maluku
Dr. van Bijsterveld
Contr. G. Agerbeek
R.M. Noto Soeroto
Orkest Eurasia
Kerontjong Toegoe
't kampung Indootje
Oudheidk. Dienst
F.J. van Uildriks
J.N. van der Palm
Godee Molsbergen
Een KNIL sergeant
Jagen in Indië
VRIJHEIDSLUST B'dung
Jan Dinger te  Batoe
Andy Flores Noya
Werner Kraus Passau
Motorrennen te Java
Java na de Engelsen
Volkeren in Indië
Indo's in den Verre
Externe Indo links


Anderen kregen slaag, schoppen, klappen en wel
x , maar de toeschouwer roept "au, ik ben zielig".

Een Javaasche Plegtigheid.

 

Gegevens ontleend aan het niet gepubliceerde geschrift van de Resident S. van Deventer JSz van Pasoeroean in 1868,  met betrekking tot de verhuizing van de Regent van Pasoeroean van zijn oude Dalam (of grove uitspraak Dalem en heeft niets te maken met het andere Javaanse woord "dalem" hetgeen "binnen" betekent.) naar een tijdelijke andere woning op 19 maart 1868. (Het Javaans is in Ver-Nederlandse klanken opgeschreven.)

Art.2 van Het Reglement, Staatsblad 1820, nummer 22 zegt:

In zaken, welke het Inlandsche Bestuur aangaan, zijn de Regenten de vertrouwde Raadslieden van den Resident, die dezelve als zijne jongere broeder zal behandelen.

De Regent staat als zoodanig aan het hoofd der Inlandsche Bevolking in het Regentschap, waarover hij is aangesteld.

Alle andere Inlandsche Hoofden en Beambten, binnen den kring van dat Regentschap, zijn aan hem ondergeschikt.

Enz. enz. enz. (Geen zin om het hele gedoe op te schrijven. Mag men dezelve opsnorren in eene verloorene uure onder het genot van een Bah Pao of lemper.)

 

Enfin, op een goede dag was het zover, dat de Regent van Pasoeroean "gedwongen" werd om zijn Dalam (Regenten woning) tijdelijk te verlaten en een nieuw onderkomen te betrekken.

Waarschijnlijk was de oude Dalam aangevroten door de rayap (witte mieren) of moest er her en der een nieuwe lik verf op de muren gekwast worden, beetje bocor her en der (lekkage) of kamertjes bijgebouwd, aangezien de Regent een boel veel familieleden onder zijn dakpannen had te huisvesten. Per slot van rekening was de oude Dalam al meer dan 100 jaren bewoond door de Regent en zijn voorvaderen, dus de tand des tijds zal heus wel het een en ander aangetast hebben.

Als compensatie voor het betrekken van de nieuwe tijdelijke woning kreeg de Regent een toelage per maand toegeschoven, groot 200 guldens.(Misschien wel belastingvrij? is mij onbekend. Zal me niet verbazen, als de Belastingdienst een groot graantje meepikte.)

Zo gezegd en zo gedaan en na het raadplegen van de Oude Rituelen en Geschriften, werd een geschikte dag bevonden om de verhuizing plaats te laten vinden en dat was 19 maart 1868.

Reken maar, dat er een boel geregeld diende te worden, podia moesten klaar gemaakt, tafels en stoelen werden aangeschoven, vegen hier en daar, beetje dweilen, de tuin ook gebezemd en ontdaan van de celetong(poep) van de kippen, de dames waren dagen bezig om de selamatan in orde te maken, familieleden van heinde en verre werden bericht, want er moest natuurlijk een groot festijn plaats vinden, waarbij vele belangrijke genodigden en de Resident en zijn gevolg ook aanwezig bij dienden te zijn.

En geloof me maar, dat er geen chinees eten werd gehaald (zoiets van "Sambal bij meneel" !!!) ten behoeve van de Selamatan, maar dat de Javaanse kookkunsten van de hofdames ten volle werden ten toon gespreid.

Hoe het aanschuiven tijdens de ceremonie plaats vond is hieronder op 2 scans van het geschrift te lezen:

 

 

Uiteraard had de Resident ook nog een urenlange bombastische toespraak te oreren ten gunste van de Regent en werd elke in zijn toespraak genoemde persoon de hemel in geprezen door de Resident, waarbij uiteraard de gezichten van de geprezenen stoïcijns voor zich uitkeken en het overig publiek hun tekenen van goedkeuring lieten blijken door middel van een regelmatige milde knik van het hoofd, geheel conform de gebruiken van de Oost Javaanse adel. (Ik kan me het best voorstellen, dat driekwart van het aanwezige genodigde publiek er geen letter van verstond, maar ja, so be it want het was nu eenmaal het gebruik toch.)

En omdat de redevoering van de Resident natuurlijk niet verstaan werd door het adellijke Javaanse gezelschap, werd de redevoering in het Javaans herhaald door een daartoe speciale aangewezene, namelijk Raden Tjokro Koesomo van beroep Hoofd Djaksa. Gelukkig werd slechts dat gedeelte van de redevoering van de Resident herhaald welke betrekking had op de geschiedkundige Nederlandse historie van de Regent en zijn voorvaderen (teruggaande tot het jaar 1746 of zoiets), want anders zat men heden ten dage nog verveeld te luisteren naar die ellenlange speech en des te meer omdat natuurlijk de tafels met lekker eten klaar stonden.

Na de vertaalde speech, uitgesproken door de Hoofd Djaksa, meende de Resident toch nog een extra duitje in het praat zakje te doen en richtte hij het woord tot de Regent en zijn vrouw de Rade Ajoe persoonlijk in de Javaanse taal en benadrukte weer de goede samenwerking en het doel van deze bijeenkomst en dat ie hoopte snel langs te komen in de nieuwe tijdelijke bewoning van de Regent, maar dat ie niet bleef eten en nog meer van dat soort bla bla bla.

(Note editor voor eigen rekening en risico: Hij voegde er wel aan toe, dat hij genegen was om een rantang met eten mee naar huis te nemen voor het avondeten samen met moeder de vrouw en kindertjes, als het de Regent niet teveel was, want hij vond de rawon overheerlijk, dat hij bij zijn vorig bezoek voorgeschoteld kreeg. En de Regent knikte instemmend maar dacht: "Waduh, Rakus(gulzig) die Belanda Resident broer van mij zeg".)

Enfin, de Regent liet zich ook niet onbetuigd en gaf op zijn beurt weer een speech terug en wees op de goede samenwerking van zijn geslacht met het koloniaal bestuur en dat de Resident altijd welkom was en wederom voorzien van nog meer bla bla bla en intussen zaten velen van de genodigden al scheel van de honger te kijken. (Note editor voor eigen rekening en risico: Want de ceremonie was om 08:00 's morgens begonnen en velen waren te laat wakker geworden en hadden nog geen sarapan pagi (ontbijt) genoten. Zij hadden namelijk de vorige avond een late herhaling op TV gezien van de "Late Late Lien Show" op een lokale zender.

Eindelijk was het dan zover en werden de magen snel gevuld ( Aan tafel ! riep de ceremonie meester van het eten, net als bij de reclame toch) en ging men daarna over tot de ceremonie der overbrenging van de poesaka's, d.w.z. d Heiligdommen van de Dalam behorend tot het geslacht van de Regent.

(Buiten de hekken stond het toegestroomde kampung volk natuurlijk verlekkerd te kijken, maar die kregen geen korrel. Ngiler (kwijlen) dat volk natuurlijk).

 

Hieronder als voorbeeld een foto van zo'n plechtigheid ten behoeve van de lezer die onwetend is op dit gebied. Deze foto slaat niet op de hierboven beschrevene plechtigheid en is afkomstig van het Geheugen van Nederland.

 

De ceremonie van het vertrek uit de Dalam:

Na het uitspeken van het gebed door één der oudste priesters, toog de stoet in een stille optocht van het erf af, samengesteld in de volgende volgorde:

  1. De Priesters en Geestelijken.
  2. De Gambook, bestaande uit 24 mannen in traditie gekleed.
  3. De Oepo Tjoro, zijnde het statie gevolg van de Regenten van Pasoeroean en Bangil. (Het waren 2 broers van elkaar).
  4. Een verzameling familielden die de Poesaka's (erfstukken) droegen. (Zie de lijst onder aan deze pagina.)
  5. De regent zelf, namelijk Raden Adipati Ario Niti Adi Ningrat en zijn gemalin Raden Ajoe Adipati, de zuster van de Regent zijnde Raden Ajoe Soemo di Werio en nog andere adellijke familieleden (ooms, tantes, neven, nichten, broers, zusters, kinderen en weet ik veel wie nog meer) in totaal circa 80 mensen. !!! (Stilgelegen hebben ze ook niet in de tropische nachten.)
  6. De Resident van Pasoeroean met echtgenote en gevolg (familie alsmede bestuurlijk) in totaal ook al 80 mensen.(Op het Residentiekantoor stond: Heden gesloten. Morgen weer open.)
  7. De hoofden der uitgenodigde aanzienlijken van de Chinezen, Arabieren en andere Vreemdelingen.
  8. De Inlandsche hoofden en het gevolg.(Twaalf districtshoofden van het Regentschap Pasoeroean waren officieel uitgenodigd en de rest kwam vrijwillig opdagen.)
  9. Een deel van het volkspubliek.

In totaal liepen ongeveer 500 man mee in de stoet en op de aloon aloon waren nog eens duizenden kijkers aanwezig, omdat er voor hen geen plaats meer was in de Pendopo. Uiteraard de diverse Pak Jajan en Pak Soto Ayam die van de gelegenheid gebruik maakten om hun eetwaar te verkopen en nog wat verkopers van ballonnen en tierlantijnen... en ergens achterin op het veld van de aloon aloon was een wayang ketoprak gezelschap aanwezig. Diverse baboe's en djongos (huishoudelijke dienst bij de blanke inwoners) hadden stiekem de benen genomen om ook te kunnen kijken. Ramé toch zo'n feest. En enkele kindertjes van blanke inwoners (in die tijden woonden er circa 300 Europeanen in Pasoeroean) liepen de kop van pa en ma gek te zeuren, want die wilden de tierlantijntjes hebben die daar verkocht werden.(Die konden behoorlijk dreinen zoals tegenwoordig in de supermarkten ook nog steeds gebeurt). En de kampung kleintjes wilden dat ook, maar die kregen niks, want hun pa en moe hadden amper geld voor een bakul met rijst...  Zo ging dat toch of niet soms?

 

Aangekomen bij de aloon aloon waar de nieuwe tijdelijke woning van de Regent was, verbleef het gezelschap daar nog een uurtje en werd voorzien van diverse versnaperingen. (Note editor voor eigen rekening en risico: Pisang goreng, kue lapis Surabaya, klepon, kue mangkok, gorengan paru (gebakken longplakjes), (geen spekkoek, dat was nog niet uitgevonden), ketan lupis, jagung bakar, kue apem, serabi, kacang Shanghai, es lilin voor de kleintjes en dergelijke).

Het gezelschap ging daarna weer huiswaarts en de Regent en zijn familie vierden daarna in stilte en ingevolge de Javaanse adat, de inwijding van de nieuwe tijdelijke woning aan de aloon aloon van Pasoeroean.

 

(In de jaren 50 van de vorige eeuw zwierf ik menigmaal op die aloon aloon van Pasoeroean - als ik 's op bezoek mocht komen bij opa en oma - en geen haar op mijn hoofd kon bevroeden dat ik ooit eens een verhaaltje zou publiceren op het internet met betrekking tot dat tijdelijke huis van de eertijdse Regent van Pasoeroean Raden Adipati Ario Niti Adi Ningrat en zijn gemalin Raden Ajoe Adipati).

 

Hieronder de Raden Toemenggoeng Ario Niti Adiningrat, Regent Soerabaja circa 1920 en zijn gemalin Raden Ajoe. Nazaat uit het geslacht zoals boven verhaald. (Foto's KITLV). Hij is als nazaat terug te vinden op de namenlijst van de familie van de Regent op de pagina hierop volgend.

 

Extra:

Het verzinsel van al dat lekkere eten voor de genodigden bij het afscheid van de oude Dalam van de Regent en al het verkopersvolk op de aloon aloon en aanverwante pretzaken is geheel en al voor mijn rekening en komt dus niet uit het geschrift van de Resident van Deventer.

Op de volgende pagina heb ik scans gemaakt van alle Poesaka's die mee verhuisden en voorzien van begeleidend commentaar. Tevens bijgevoegd de namenlijst van de familieleden van de Regent. Klik hier om het te lezen.

 

Vergeet niet de Mute knop uit te doen wegens de muziek op de achtergrond, als je er niet van houdt.

Top

Copyrights imexbo.nl , imexbo.org , imexbo.eu | Why do you visit this website if you can't read.....